Omgevingswet

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet bundelt 26 bestaande wetten op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, infrastructuur, waterbeheer, natuur en erfgoed. Het doel van deze nieuwe wet is om de regels voor de fysieke leefomgeving eenvoudiger en overzichtelijker te maken. Maar wat zijn precies de verschillen met de vorige wet? En wat betekent dit in de praktijk?

Wat is de Omgevingswet?

De Omgevingswet regelt alles wat te maken heeft met de fysieke leefomgeving: de ruimte waarin we wonen, werken en ontspannen. Dit omvat regels over bouwen, infrastructuur, water, bodem, luchtkwaliteit, landschappen en natuur. Door het samenvoegen van deze wetten wil de overheid zorgen voor minder regels, betere en snellere besluitvorming, en meer ruimte voor lokaal maatwerk.

De vier verbeteringen van de Omgevingswet

De Omgevingswet is ontworpen om vier belangrijke verbeteringen te realiseren:

1. Inzichtelijk omgevingsrecht
Door de samenvoeging van 26 wetten zijn er minder regels en wordt het omgevingsrecht eenvoudiger en voorspelbaarder. Dit helpt zowel overheden als jou bij het begrijpen en toepassen van de regels.

2. Leefomgeving centraal
In de omgevingswet staat de fysieke leefomgeving centraal bij beleid en besluitvorming. Dit betekent dat er meer wordt gekeken naar de samenhang tussen bouw, infrastructuur, milieu en erfgoed.

3. Ruimte voor lokaal maatwerk
Gemeenten, provincies en waterschappen krijgen meer vrijheid om lokaal beleid vorm te geven. Dit werkt volgens het principe "Decentraal, tenzij". Hierdoor kunnen gemeenten regels opstellen, tenzij er een overkoepelend belang is.

4. Snellere besluitvorming
Besluitvorming over projecten worden sneller en overzichtelijker.

Belangrijke veranderingen

De invoering van de Omgevingswet brengt enkele belangrijke wijzigingen met zich mee:

• Digitaal Omgevingsloket: Alle regels van het rijk, de provincie en de gemeente zijn nu samengebracht in het digitale Omgevingsloket. Hier kun je eenvoudig online checken of je een vergunning nodig hebt, een melding moet doen of aanvullende informatie doorgeven.
• Omgevingsplan vervangt bestemmingsplan: De bestemmingsplannen van gemeenten worden vervangen door een omgevingsplan. Dit plan bepaalt wat er op welke plek mag en bevat ook regels over bijvoorbeeld geluid, bodem en duurzaamheid.
• De 'omgevingstafel': Als een vergunningaanvraag niet direct binnen het omgevingsplan past, organiseert de gemeente een 'omgevingstafel'. Hierbij overleggen alle relevante partijen, zoals de brandweer en het waterschap, over de mogelijkheden om toch aan de voorwaarden te voldoen.
• Participatie verplicht: Als je een vergunning aanvraagt, verwacht de overheid dat je met omwonenden en andere belanghebbenden in gesprek gaat. Dit proces wordt participatie genoemd en helpt om vroegtijdig draagvlak te creëren voor jouw initiatief.
• Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen: Naast de Omgevingswet is ook de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) ingegaan. Dit betekent dat bij bepaalde bouw- en verbouwprojecten een onafhankelijke kwaliteitsborger moet worden ingeschakeld om de bouwkwaliteit te controleren. Dit is voorlopig het geval bij nieuwbouw.

Wat betekent dit voor jou?

Iedereen kan met de Omgevingswet te maken krijgen indien je iets wilt veranderen in de leefomgeving. Dit geldt voor burgers, bedrijven en overheden. Dus of je nu een inwoner, ondernemer of beleidsmaker bent, het is belangrijk om te weten wat er verandert en hoe je hiermee omgaat. Check het Omgevingsloket en informeer bij je gemeente als je vragen hebt over jouw specifieke situatie.